Ελλάδα: Ενας βοτανικός παράδεισος που κινδυνεύει

Επιμέλεια δημοσίευσης: Γιώργος Μεριζιώτης

Μοσχοβολούν οι ρεματιές τέτοια εποχή. Η Ελλάδα είναι ένας παράδεισος χλωρίδας, με ένα θησαυρό αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών, που οφείλουμε να προστατεύουμε και όχι να λεηλατούμε. «Στη χώρα μας φύονται πάνω από 6.300 είδη και υποείδη φυτών, εκ των οποίων 1.200 είναι ενδημικά, δηλαδή έχουν περιορισμένη περιοχή εξάπλωσης.

Μεταξύ αυτών υπάρχουν σπάνια ή απειλούμενα είδη. Η Ελλάδα διαθέτει μεγάλο πλούτο ειδικά στα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά», λέει στην εφημερίδα «Καθημερινή» η κ. Πασχαλίνα Χατζοπούλου, διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ Δήμητρα.

«Ζούμε σε μια χώρα βοτανικό παράδεισο, μια κιβωτό φυτικών ειδών. Ας σκεφθούμε πως πάνω από 1.000 είδη φυτών εμφανίζονται μόνο στην Ελλάδα», λέει  ο κ. Γιώργος Σφήκας, επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας της Φύσης. (Οι βοτανικοί παράδεισοι της Ελλάδας).
Ρίγανη, δεντρολίβανο, τσάι του βουνού, χαμομήλι, λεβάντα, θυμάρι, μάραθος και γλυκάνισος, μελισσόχορτο και φασκόμηλο είναι μερικά από τα εκατοντάδες πολύτιμα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, που μεγαλώνουν ελεύθερα στη φύση ή καλλιεργούνται συστηματικά. Πώς όμως αξιοποιούνται;

«Είναι πολλοί οι τομείς. Κατ’ αρχάς στη μαγειρική, στα αφεψήματα, όπως το τσάι ή το χαμομήλι, στη φαρμακευτική βιομηχανία. Δημιουργούνται φυτοθεραπευτικά, δηλαδή φάρμακα φυτικής προέλευσης. Συγκεκριμένα φυτά παρέχουν τις πρώτες ύλες για καλλυντικά, ενώ άλλα αξιοποιούνται στην αρωματοθεραπεία. Ευρεία χρήση υπάρχει και στη βιομηχανία τροφίμων, καθώς παρέχουν ουσίες με φυσική αντιοξειδωτική δράση. Μετά την κατάλληλη επεξεργασία χρησιμοποιούνται και στη συντήρηση τροφίμων, αντί για τεχνητές χημικές ουσίες», εξηγεί η κ. Χατζοπούλου. Παρότι αυτοφυή τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά αντιμετωπίζουν πλήθος απειλών: η βόσκηση, η επέκταση άλλων καλλιεργειών, τα φυτοφάρμακα, ο τουρισμός και βέβαια οι πυρκαγιές είναι μερικές από αυτές. Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθεί και η κλιματική αλλαγή-διαταραχή.

Οργανωμένη ληστεία

Ευθεία απειλή, όμως, είναι η παρέμβαση του ανθρώπου. Πέρα από όσους συλλέγουν φυτά για οικιακή χρήση, υπάρχει και κανονική ληστεία της φύσης από οργανωμένες ομάδες, που ξυρίζουν το έδαφος ξεριζώνοντας τα πολύτιμα είδη. Πολλά περιστατικά ληστείας φυτών καταγράφονται στην Ηπειρο και στη Δυτική Μακεδονία, συχνά από αλλοδαπούς, με λεία ποσότητες 150-200 κιλών, φορτωμένα σε άλογα ή μουλάρια. Αλλά και στα νησιά κάποιοι «κουρσεύουν» τον φυσικό πλούτο. Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την κατάσχεση από το τελωνείο Καλύμνου ενός κοντέινερ με μεγάλες ποσότητες αρωματικών φυτών και προορισμό τις ΗΠΑ! Τοπικοί φορείς καταγγέλλουν πως στον Πάρνωνα η περιοχή εξάπλωσης του σιδερίτη (τσάι του βουνού) έχει περιοριστεί αρκετά τα τελευταία χρόνια, λόγω της υπέρμετρης συλλογής και παράνομης εμπορίας του. Το ίδιο έχει συμβεί με τη ρίγανη, τη μαντζουράνα, το δίκταμο κ.ά. «Δυστυχώς, είναι μεγάλο το πρόβλημα της υπερσυλλογής, ο καθένας πηγαίνει και κόβει όπου θέλει και όσο θέλει», σημειώνει ο κ. Σφήκας.

Η συλλογή αρωματικών και φαρμακευτικών ειδών δεν είναι ανεξέλεγκτη και χρειάζεται προσοχή. Τα κατά τόπους δασαρχεία χορηγούν ετήσιες άδειες, με συγκεκριμένες ανώτατες ποσότητες και με περιοχές συλλογής, έτσι ώστε να υπάρχει η δυνατότητα αειφορίας. Υπάρχουν και φυτά που απαγορεύεται η συλλογή τους. Οταν επιτρέπεται η συλλογή για προσωπική χρήση υπάρχει ανώτερη ποσότητα, συνήθως μισό ή ένα κιλό, ανάλογα με το είδος.

«Υπάρχουν περιοχές που έχει γίνει ήδη ζημιά. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να μαζεύουμε πολύ μικρές ποσότητες, να μην ξεριζώνουμε το φυτό, να μένει πάντα βλαστός και άνθη για να μείνει σπόρος. Και βέβαια να ξέρουμε τι μαζεύουμε, γιατί υπάρχουν και δηλητηριώδη είδη. Καλό είναι να μη συλλέγουμε φυτά από περιοχές με βιομηχανική δραστηριότητα, δίπλα σε δρόμους μεγάλης κυκλοφορίας κ.λπ. Γενικά προσέχουμε για να έχουμε», υπογραμμίζει η κ. Χατζοπούλου.

«Λουλούδι του Δαρβίνου»

primula-600-x-337-1

Δεν έχουν τέλος οι επιδρομές των Αλβανών που περνούν παράνομα τα σύνορα για να λεηλατήσουν το πανάκριβο αρωματικό και φαρμακευτικό φυτό πρίμουλα, αλλιώς «λουλούδι του Δαρβίνου» ή «δρακάκι», το οποίο μαζεύουν ακόμη και μέσα στη νύχτα.

primula2-600-x-434

Το «λουλούδι του Δαρβίνου» με επιστημονικό όνομα primula veris εξάγεται αποξηραμένο προς τη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου πωλείται  Μάλιστα, ο ετήσιος τζίρος από την διακίνηση του φυτού ξεπερνά τα 40 εκατομμύρια δολάρια! Το φυτό περιέχει βιταμίνη C, μέταλλα, σαπωνίνες, γλυκοσίδια, φλαβονοειδή, ένζυμα, αιθέρια έλαια και διάφορες άλλες ουσίες και έχει αποχρεμπτικές, διουρητικές, αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, ηρεμιστικές, αντισπασμωδικές και εφιδρωτικές ιδιότητες.

Ως αφέψημα, το «λουλούδι του Δραβίνου» χρησιμοποιείται κατά της περικαρδίτιδας, της υδρωπικίας, της νεφρολιθίασης, του πονοκεφάλου και της αϋπνίας, αλλά και για την αντιμετώπιση του βήχα, της βρογχίτιδας, του κοκκύτη, της πνευμονίας, της νευραλγίας και του τρόμου, ενώ το αιθέριο έλαιο εφαρμόζεται εξωτερικά στο δέρμα για την πρόληψη της μόλυνσης από ανοιχτές πληγές και τη θεραπεία των μωλώπων.

Το φυτό πήρε το όνομά του από τη λατινική λέξη primus που σημαίνει «πρώτος», καθώς το φυτό ανθίζει στις αρχές της άνοιξης. Έχει πολλά είδη που καλλιεργούνται για καλλωπιστικούς κυρίως σκοπούς. Είναι μια πολυετής πόα, με χνουδωτά, στενόμακρα φύλλα, μυρωδάτα βαθυκίτρινα λουλούδια, πλαγιαστά προς τη μία πλευρά, που μοιάζουν με καμπανούλες. Τη συναντάμε σε περισσότερα από 400 είδη στην εύκρατη ζώνη, σε πολλά κράτη της Ευρώπης, της Ασίας και της Αμερικής.

Η πρίμουλα ήταν γνωστή από την αρχαιότητα και έχει συνδεθεί με πολλούς μύθους και προλήψεις. Πολλοί τη θεωρούν φυτό της νιότης και της τύχης, όμως, χρησιμοποιείται και σε έθιμα του θανάτου. Τη συναντούμε σε πολλούς θρύλους με ξωτικά, μάγισσες και νεράιδες. Έχει αναφερθεί από τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο και έχει παίξει σημαντικό ρόλο, μαζί με άλλα τελετουργικά φυτά, στη Μυθολογία των Κελτών και των Δρυίδων, σαν συστατικό, για την παρασκευή μαγικών φίλτρων. Κατά το Μεσαίωνα, η πρίμουλα ήταν γνωστή σαν βότανο του Αγίου Πέτρου και ήταν περιζήτητο από τους φαρμακοποιούς της Φλωρεντίας.

Ποια είναι η αλήθεια για την τιμή του;

Στην πραγματικότητα η τιμή των αποξηραμένων τμημάτων του φυτού (κυρίως των ανθέων του) μπορεί να φτάσει τα 100 ως 400 ευρώ το κιλό (τιμή λιανικής). Για ένα κιλό αποξηραμένου φυτού απαιτούνται τουλάχιστον 5 κιλά νωπών ανθέων.

Το πρόβλημα της παράνομης συλλογής έχει γίνει γνωστό ακόμη και σε ξένα μέσα ενημέρωσης στα οποία όμως διαβάζουμε και τα εξής σχετικά με την τιμή τους:

Dried cowslip flowers and roots currently sell for over 20 euros ($24) per 120 grammes on eBay, while a batch of 25 plants goes for 34 euros on Amazon.

“Τα αποξηραμένα λουλούδια και οι ρίζες πωλούνται επί του παρόντος για πάνω από 20 ευρώ ($ 24) τα 120 γραμμάρια στο eBay, ενώ μια παρτίδα 25 φυτών κοστίζει 34 ευρώ στο Amazon”

“They claim that they sell this plant for 10 to 20 euros per kilo to bulk traders in Albania who then export to Germany and the United States.” Rumour of princely prices, casually reprinted in the media, further exacerbate the problem, says Rigas Tsiakiris, a forestry expert and advisor to Greece’s agriculture ministry.

“Ισχυρίζονται ότι πωλούν αυτό το φυτό για 10 έως 20 ευρώ ανά κιλό σε χονδρέμπορους στην Αλβανία, οι οποίοι στη συνέχεια το εξάγουν στη Γερμανία και τις ΗΠΑ”. Φήμες για αστρονομικές τιμές, (ακόμη και προς 50.000 ευρώ το κιλό)  που περιστασιακά αναδημοσιεύτηκαν στα μέσα ενημέρωσης, επιδεινώνουν περαιτέρω το πρόβλημα, δήλωσε ο Ρήγας Τσιακίρης, ειδικός στον τομέα της δασοκομίας και σύμβουλος του υπουργείου Γεωργίας της Ελλάδας.”

O κ.Τσακίρης είχε καταγγείλει το 2018, ότι το πρόβλημα ενέτεινε η δήλωση κάποιου στελέχους της αυτοδιοίκησης με την ανακριβή δηλωσή του (γι αυτό και τα δημοσιεύματα εντοπίζονται αρχές του 2017 όπως προείπαμε).

Ρωτήσαμε καλλιεργητές βοτάνων αλλά και εξειδικευμένα καταστήματα πώλησης μας επιβεβαίωσαν ότι δεν πωλείται πάνω από 100-200 ευρώ το κιλό. Επίσης με μια απλή αναζήτηση σε διαδικτυακά καταστήματα βλέπουμε ότι η πριμούλα πωλείται ακόμη χαμηλότερα, σε τιμές των 55 ευρώ το κιλό. 54 ευρώ το κιλό (2,7ευρώ τα 50γρ), 66 ευρώ το κιλό (3,3ευρώ τα 50γρ) κι ακόμη φτηνότερα από γνωστό ασιατικό διαδικτυακό κατάστημα.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το ellikahoaxes.gr εν κατακλείδι, η εξωφρενική τιμή του βοτάνου που αναφέρουν τα άρθρα είναι αναληθής και δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα.

Δείτε:

Ο κίστος ή λαδανιά ή αλάδανος. Έχει την υψηλότερη περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες, από οποιοδήποτε άλλο φυτό στην Ευρώπη

δαδια-600-x-400

1 Comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s