Ελλάδα χώρα της ρεμούλας της σαπίλας και της παρακμής
(Αποσπάσματα από το κείμενο «Κοινωνικοπολιτικές νοοτροπίες και συμπεριφορές την εποχή της κλιματικής κρίσης και του νεοφιλελεύθερου ορθολογισμού στην Ελλάδα» του Γιώργου Μεριζιώτη το 2021)
3. Η «ορθολογική» σούπα της σημερινής κυβέρνησης της ΝΔ του αυταρχικού ορντο-φιλελευθερισμού
Ίσως αρκετοί να μένουν σε μια παρωχημένη αντίληψη ότι η κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη του νεότερου εφαρμόζει πολιτικές νεοφιλελεύθερου μονεταριστικού ριγκανο-θατσερισμού, συνέχεια της πολιτικής του πατέρα του. Όμως σφάλουν, γιατί η εφαρμοσμένη πολιτική της σημερινής κυβέρνησης της ΝΔ είναι αφενός τα παραπάνω και αφετέρου ένας μεταμοντέρνος νεοφιλελευθερισμός, ένα μείγμα – μια σούπα – αυταρχικού ορντο-φιλελευθερισμού (ordoliberalism) [1] και Νεκροπολιτικής, [2] μια εκσυγχρονισμένη εκδοχή του κοινωνικού δαρβινισμού ή σπενσερισμού και προσπάθεια επιβολής πολιτικών μιναρχίας (κράτος νυχτοφύλακας ) με μέντορες (και όχι μόνο) από την οικονομική σχολή του Σικάγου.
Φυσικά η κυβέρνηση της ΝΔ αντλεί θεωρητικό και αξιακό περιεχόμενο και από τη φιλελεύθερη νεοκλασσική σχολή του «πάπα» του νεοφιλελευθερισμού Φρίντριχ φον Χάγιεκ ο οποίος ως γνήσιος φίλος της ελευθερίας δήλωνε: «Προσωπικά, προτιμώ μια φιλελεύθερη δικτατορία, παρά μια δημοκρατική κυβέρνηση από την οποία θα απουσιάζει ο φιλελευθερισμός»,[3] είναι γνωστή η σχέση και επιρροή αυτού του «πάπα» με διάφορους δικτάτορες όπως με τον Πινοσέτ της Χιλής και τον Σουχάρτο στην Ινδονησία. Η φιλελεύθερη νεοκλασσική σχολή στηρίζεται σε 3 αρχές: 1.Τον μεθοδολογικό ατομικισμό, 2. την υπόθεση της ορθολογικής συμπεριφοράς και 3. τον χαρακτήρα της ανθρώπινης φύσης.[4]
Προφανώς η κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη δεν πρωτοτυπεί, κινείται πάνω στο κλασικό φιλελεύθερο και νεοφιλελεύθερο δίπτυχο δόγμα: ασφάλεια θεσμική ανάπτυξη οικονομική, το οποίο ονομάζει «επιτελικό κράτος» που λίγο πολύ εφαρμόζεται σε όλη την Ε.Ε και το χομπσιανό δόγμα για την φύση του ανθρώπου: Homo homini lupus est – Ο άνθρωπος για τον άνθρωπο είναι λύκος.
Ειναι γνωστή η κυνική, έστω με ειλικρίνεια (αφού απηχεί τον αξιακό καμβά της ΝΔ ) δήλωση του νεοφιλελεύθερου αρχηγού της Νέας Δημοκρατίας Κ. Μητσοτάκη στη 82η ΔΕΘ το 2017 για την φύση του ανθρώπου: «Δεν τρέφω αυταπάτες για μια κοινωνία χωρίς ανισότητες, κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση, όσοι το επιχείρησαν καταστρατήγησαν τελικά την ίδια τη δημοκρατία και τα ατομικά δικαιώματα» . Εκείνο που δεν είναι πολύ γνωστό είναι ότι συμπίπτει πλήρως με την άποψη ενός φιλόσοφου της νέας ακροδεξιάς και «γκουρού» του νέου ολοκληρωτισμού, νεοφιλελεύθερου ή μεταμοντέρνου φασίστα , του Αλέν ντε Μπενουά (Alain de Benoist) ο οποίος δηλώνει αρκετά πιο μπροστά από τον Κ. Μητσοτάκη : « Κατ’ εμέ ο εχθρός δεν είναι η αριστερά, ο κομμουνισμός, ο αναρχισμός ή ακόμη η ανατροπή, αλλά ακριβώς αυτή η ιδεολογία της κοινωνικής ισότητας, της οποίας οι διατυπώσεις, θρησκευτικές ή κοσμικές, μεταφυσικές ή δήθεν επιστημονικές, δεν έπαψαν να ανθούν εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια ».
Αυτός ο μεταμοντέρνος νεοφιλελεύθερος «ορθολογισμός» ως ιδεολογική σούπα της κυβέρνηση της ΝΔ του Κ. Μητσοτάκη -κυβέρνηση τύπου management –[5] επιχειρεί με τακτικές πολιτικού μάρκετινγκ «φροϋδικού τύπου», (δες το ντοκιμαντέρ «Ο αιώνας του εαυτού») μέσα από τις έμμισθες συμβουλές στρατηγικών από αμερικάνους συμβούλους πολιτικού σχεδιασμού και της εγχώριας “Ομάδα Αλήθεια”, τη διαδικτυακή πλατφόρμα που έχει εξελιχθεί σε κομβικό όργανο προώθησης της κυβερνητικής γραμμής και προπαγάνδας, μια προπαγανδιστική μηχανή με στόχο τη χειραγώγηση και τη διάπλαση της γνώμης των πολιτών.
Αυτός ο μεταμοντέρνος νεοφιλελεύθερος «ορθολογισμός» διαπλέκει στοιχεία αναχρονισμού και εκσυγχρονισμού, ούτε εδώ πρωτοτυπεί, απλά προσπαθεί να εντάξει – παντρέψει αυτή τη διαπλοκή του εκσυγχρονισμού (δες: woke και woke καπιταλισμός) και αναχρονισμού (νεοσυντηρητισμού και «εναλλακτική» δεξιά) με τις ιδιαιτερότητες της χώρας. Πάντρεμα που είναι μια από τις πτυχές του – για να παίξουμε με τις έννοιες – ανορθολογικού ορθολογισμού, την εποχή μας, εποχή του νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτισμού της αγοράς.
Παράλληλα και αυτό είναι το σημαντικότερο, αυτή η κυβέρνηση έχει σχηματίσει μια κοινοπραξία, ένα καρτέλ με τα ΜΜΕ (τηλεοπτικά, ραδιοφωνικά, έντυπος τύπος, ηλεκτρονικός τύπος, social media κλπ) ώστε να διαπλάθουν την λεγομένη και «κοινή γνώμη» κατασκευάζοντας την κοινωνική συναίνεση, μέσα από στρατηγικές χειραγώγησης. Αυτά τα μέσα (κυρίως τηλεοπτικά) και συγκεκριμένοι δημοσιογράφοι είναι υπεύθυνα σε μεγάλο βαθμό για τον εκφασισμό της καθημερινής ζωής και της κοινωνίας.
«Ο Αμερικανός διανοητής Νόαμ Τσόμσκι υποστηρίζει ότι τα ΜΜΕ στις ΗΠΑ και στην υπόλοιπη δημοκρατική Δύση είναι, αν όχι «φερέφωνα», τουλάχιστον εκφραστές των συμφερόντων του κυρίαρχου πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου. «Ο ρόλος των ΜΜΕ», σημειώνει, «είναι να υπερασπίζονται την πολιτική, οικονομική και κοινωνική ατζέντα των προνομιούχων ομάδων που κυριαρχούν στην κοινωνία και στο κράτος». Αυτή η εξάρτηση από την πολιτική και οικονομική εξουσία κάνει τα ΜΜΕ όργανα προπαγάνδας και όχι ενημέρωσης.
Οι έλεγχοι τους οποίους ασκεί η οικονομική και η πολιτική εξουσία μέσω των ΜΜΕ στις «Δημοκρατίες της Δύσης» διαφέρουν από αυτούς των ολοκληρωτικών καθεστώτων κι έτσι οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» δεν είναι η σοβιετική «Πράβδα». Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα όσων αποτυπώνονται στο χαρτί είναι «εφάμιλλης ομοιογένειας και συμμόρφωσης», όπως υποστηρίζει.» (δείτε: Η Κατασκευή της Συναίνεσης: Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα ΜΜΕ – ντοκιμαντέρ. Kαι από τον Μεγάλο Αδερφό του ολοκληρωτικού κράτους σε μια διάχυτη ψηφιακή αρχιτεκτονική: σε έναν «Μεγάλο Αλλότριο» του νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτισμού της αγοράς, δείτε το βιβλίο: Η εποχή του κατασκοπευτικού καπιταλισμού)
Είναι σε τέτοιο μέγεθος η διαπλοκή κυβέρνησης και ΜΜΕ και η ιδεολογική και λεκτική τρομοκρατία που εξαπολύουν σε όσους εναντιώνονται στην πολιτική τους που θυμίζουν ολοκληρωτικό καθεστώς. Οι δημοσιογράφοι αυτών των μέσων (αλλά και διάφοροι κυβερνητικοί παράγοντες) όταν πας να αρθρώσεις κριτικό λόγο αφρίζοντας σαν «λυσσασμένα μαντρόσκυλα», σου επιτίθενται με το τετράπτυχο: 1.Τοξικός 2. Λαϊκιστής 3.Τρομοκράτης 4. Περιθωριακός. Βεβαίως όταν αυτού του είδους η τρομοκρατία δεν αρκεί για να καμφθεί το ηθικό σου και συνεχίζεις έμπρακτα να αντιδράς και να αντιστέκεσαι , τότε πιάνουν δουλειά τα πραιτοριανά σώματα ασφαλείας του καθεστώτος. Οι ειδικές δυνάμεις καταστολής του κράτους, οι μπάτσοι, «τα σκυλιά των αφεντικών» και μετά οι θεραπαινίδες των κυβερνήσεων και του καπιταλιστικού καθεστώτος η «ανεξάρτητη» (sic) δικαιοσύνη. Αυτό είναι ένα καθεστώς και ένα βήμα προς τον ολοκληρωτισμό.
Μια πιο εκτενή ανάλυση της εφαρμοσμένης πολιτικής της κυβέρνησης ξεφεύγει από τους στόχους αυτού του κειμένου. Αυτό που ειναι γνωστό και συμβαίνει στις μέρες μας είναι ότι, όσο πιο νεοφιλελεύθερο είναι το πολιτικό αφήγημα, όσο πιο σκληρά νεοφιλελεύθερα προγράμματα εφαρμόζονται ισοπεδώνοντας την κοινωνία και τους εργαζόμενους, τόσο πιο εθνικιστική – ρατσιστική – ξενοφοβική ρητορική ακολουθείται. Αυτή η κυβέρνηση είναι βαθύτατα συντηρητική, μακιαβελική, ρεβανσιστική, λαϊκίστικη που καλλιεργεί τη λατρεία του αρχηγού (προσωπολατρία) μέσα από την μεταμοντέρνα εκδοχή του ηγέτη super star. [6]
Ένας νεοφιλελεύθερος ολετήρας που καταστρέφει τη δημόσια σφαίρα και τη κοινωνία της εργασίας με εργαλείο τη στρατηγική του κοινωνικού αυτοματισμού (εκσυγχρονισμένη εκδοχή του «διαίρει και βασίλευε») και της ατομικής ευθύνης για χάρη της κερδοφορίας και της κυριαρχίας του κεφαλαίου. Ειναι αυτοί που ενώ ειναι υπέρ της ελεύθερης οικονομίας της αγοράς και του ανταγωνισμού έχουν καρτελοποιήσει την οικονομία προς όφελος των υμετέρων και των ολιγοπωλίων.
Σε αυτή τη κυβέρνησή στο πίσω μέρος του εγκεφάλου της έχει εδραιωθεί η ιδέα να μετατρέψει τη χώρα σε μοντέρνα δουλοπαροικία και εμάς τους φτωχούς εργαζόμενους σε σύγχρονους δουλοπάροικους. Αυτή η κυβέρνηση και για λόγους ψηφοθηρικούς αβαντάρει ότι πιο ανορθολογικό, καθυστερημένο και αντιοικολογικό υπάρχει αυτή την στιγμή στην ελληνική κοινωνία. (Μερικές κοινωνικές και ατομικές νοοτροπίες και συμπεριφορές περιγράφω πιο κάτω, στο κεφάλαιο 7).
Κλείνω αυτό το κεφάλαιο με ένα μικρό απόσπασμα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ απο το «Βασιλιάς Ληρ» που ταιριάζει απόλυτα με την διαφθορά και την αλαζονεία αυτής της κυβέρνησης.
«Ληρ: Κάνε τ’ αυτιά σου μάτια και κοίτα πώς γρυλίζει ο δικαστής μαλώνοντας τον λωποδύτη. Αν τους αλλάξεις θέση, εδώ παπάς εκεί παπάς, ποιος είναι ο δίκαιος και ποιος ο εγκληματίας; Είδες ποτέ μαντρόσκυλο να κυνηγάει ζητιάνο;
Γκλώστερ: Ναι. Έχω δει.
Ληρ: Τρέχει ο κακόμοιρος, και πίσω του ο κοπρίτης. Αυτή είναι η εξουσία. Σκύλος εν ώρα υπηρεσίας και όλοι σούζα…
Τον μικροκλέφτη τον ανεβάζει στο ικρίωμα ο τοκογλύφος. Οι τουαλέτες και τα γουναρικά όλα τα κουκουλώνουν.
Το έγκλημα, αν το καλύψεις με χρυσάφι, η λόγχη της νομοθεσίας θα γίνει πάνω του κομμάτια. Αυτό θα μείνει άθικτο. Κανείς δεν φταίει, κανείς, τ’ ακούς, κανείς.
Όλους τους αθωώνω. Και σου το λέω εγώ που έχω τη δύναμη με βουλοκέρι να σφραγίσω κάθε στόμα. Μη χολοσκάς λοιπόν που ’σαι τυφλός. Βάλε δυο μάτια γυάλινα, και σαν τον κάθε φαύλο πολιτικάντη κάνε πως βλέπεις πράγματα που δεν τα βλέπεις. Ο κόσμος έχει γυρίσει ανάποδα και οι τρελοί οδηγούν τους τυφλούς».
5. Κομματισμός και επαγγελματίες πολιτικοί
Όλα τα κόμματα, δεξιά η αριστερά είναι ιεραρχικά – ολιγαρχικά στην εσωτερική τους συγκρότηση. Όλα τα κόμματα δεξιά η αριστερά είναι προσωποκεντρικά, αρχηγικά και σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό καλλιεργούν την λατρεία του αρχηγού, του χαρισματικού ηγέτη, του σωτήρα που θα μας βγάλει από το σκοτεινό τούνελ, όλα τα κόμματα καλλιεργούν την προσωπολατρία.
Όλοι οι πολιτικοί, οι αναλυτές και τα κομματικά στελέχη βουτηγμένοι μέχρι το μεδούλι στο κομματισμό, στον κυβερνητισμό, στον εκλογισμό και την ψηφοθηρία, δεν αναφέρονται στα κακώς κείμενα της καθημερινής κοινωνικής ζωής για να μην θίξουν τους ψηφοφόρους, την εκλογική τους πελατεία.
Το ρουσφέτι και το μέσον (λέγεται και κουμπαριά) είναι γενικευμένα σε όλες τις πτυχές της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής, παράλληλα είναι και τα πεδία που αλιεύονται οι εκλογικές πελατείες. Οι διευκολύνσεις (λέγεται και γρηγορόσημο) είναι το προκάλυμμα για να σιτίζεται μια μεγάλη γραφειοκρατική μάζα δημοσίων υπαλλήλων και επαγγελματιών πολιτικών. Η διαφθορά που ιεραχικοποιείται ανάλογα με την θέση του καθενός στην ιεραρχική κοινωνική κλίμακα (κοινωνική πυραμίδα), δημιουργεί στους από τα κάτω την αίσθηση της γενικευμένης ενοχής και τη συμπεριφορά του «μη μιλάς». Έτσι τη γλιτώνουν οι μεγάλοι διαφθορείς και τα σκάνδαλα των ελίτ, με την λογική του «όλοι μαζί τα φάγαμε» ή την φαντασιακή εξίσωση του τύπου «σε μια χώρα αν όλοι είναι διεφθαρμένοι δεν υπάρχει διαφορά».
Το πελατειακό σύστημα διαχέεται σε όλο το φάσμα της πολιτικής δημόσιας σφαίρας από το κεντρικό κράτος μέχρι τις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις. Σε αυτή τη χώρα, ποτέ δεν ευδοκίμησε η έστω και αστική έννοια της κοινωνίας των πολιτών. Ευδοκίμησε και ευδοκιμεί μόνο η κομματοκρατία και η κομματική καμαρίλα όλων των πολιτικών αποχρώσεων, ενώ η πολιτική της εξαπάτησης, ο πολιτικαντισμός και το πολιτικό ψέμα ειναι βασικά συστατικά της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και των κομμάτων παρόλο τον εξορθολογισμό του συστήματος που διατυμπανίζουν οι εκάστοτε κυβερνήσεις.
Οι εξουσιαστές όλων των εποχών και όλων των πολιτικών αποχρώσεων έχουν μια σχέση με τον λαό πατερναλιστική. Ο λαός είναι το παιδί που πρέπει να το καλοπιάσουν, να το μαλώσουν, να το νουθετήσουν, να το καθοδηγήσουν γιατί ο λαός – το παιδί δεν ξέρει και κάνει λάθη. Όταν ο λαός συμπεριφέρεται υπέρ των συμφερόντων ενός εξουσιαστή, αυτός τον εκθειάζει λέγοντας «ο λαός έχει πάντα δίκιο και δεν κάνει λάθη, είναι ο κυρίαρχος λαός που με την ψήφο του αποφασίζει ποιος θα τον κυβερνήσει». Δεν υπάρχει πολιτικός που να μην είναι δημαγωγός και λαϊκιστής, ανεξάρτητα από το βαθμό που δημαγωγώντας κριτικάρει τον λαϊκισμό.
Λέγεται ότι: «Οι λαοί έχουν τις κυβερνήσεις που τους αξίζουν, καθώς οι πολιτικοί αποτελούν είδωλα των εκλογέων». Όμως αυτή η σχέση των ειδώλων είναι αμφίδρομη, γιατί οι ιδεολογίες και πολιτικές που πρεσβεύουν αυτοί οι πολιτικοί, είναι το έδαφος που καλλιεργούνται αυτά τα είδωλα των εκλογέων, του λαού.
Τελικά το «μόνο ο λαός θα σώσει τον λαό» που λέει ένα σύνθημα του ΚΚΕ θα είχε αξία μόνο όταν έμπαινε το ερώτημα: ποιος λαός θα σώσει το λαό;
Χωρίς διάθεση να κάνω μάθημα ταξικότητας στο ΚΚΕ, υπενθυμίζω: Δεν υπάρχει ο οµοιογενής λαός αλλά το πλήθος των ανθρώπων που διαφέρουν μεταξύ τους, που είναι χωρισμένοι σε κατηγορίες, συμφέροντα και τάξεις. Δεν υπάρχει μια διαρκής επαναστατική θέληση των καταπιεσμένων λαϊκών μαζών (από το πολλοί μαζί) αλλά επαναστατικές στιγμές κατά τις οποίες οι μάζες λειτουργούν ως κινητήριος μοχλός.
Θα αντιστρέψω το σύνθημα των σταλινικών του ΚΚΕ λέγοντας: «Μόνο η καταπιεσμένη εκμεταλλευόμενη κοινωνία μπορεί να σώσει τον εαυτό της», γιατί όπως έλεγαν οι παλιοί: “η απελευθέρωση της εργατικής τάξης είναι έργο της ίδιας της εργατικής τάξης” και προεκτείνοντας το στο σήμερα “η απελευθέρωση της εκμεταλλευομένης -καταπιεσμένης κοινωνίας είναι έργο της ίδια της κοινωνίας”, όταν και όποτε υπάρξει αυτή η απελευθέρωση.
6. Κοινωνική παρακμή και οπισθοδρόμηση
«Η αισιοδοξία μου βασίζεται στη βεβαιότητα ότι αυτός ο πολιτισμός θα καταρρεύσει. Η απαισιοδοξία μου, σε όλα αυτά που κάνει για να μας τραβήξει στην πτώση του.» Ζαν Φρανσουά Μπριέντ
Ζούμε στην εποχή πολύπλευρης κρίσης (οικονομική, οικολογική, θεσμική, κοινωνική, ηθική, πολιτισμική) και παρακμής του συστήματος των αστικών θεσμών και αξιών. Ζούμε την υποχώρηση του ουμανισμού και του διαφωτισμού, ζούμε την εποχή της οπισθοδρόμησης με αλλεπάλληλα δείγματα σκοταδισμού. Όμως αυτή η οπισθοδρομική τάση δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. [7]
Στις μέρες μας, ένα μεγάλο μέρος της καταπιεσμένης – εκμεταλλευόμενης ανθρωπότητας προσπαθώντας να απαντήσει ή να βρει νέα ταυτότητα στο χάος που παράγεται από την κρίση του κυρίαρχου παγκοσμιοποιημένου καπιταλιστικού συστήματος του νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτισμού της αγοράς προσφεύγει στους μεσσιανισμούς προτέρων δογμάτων ή σε έναν “νέο” ανορθολογισμό.
Η οπισθοδρόμηση και ο ανορθολογισμός, ο οποίος άνθισε – ανθεί τόσο στον βορρά όσο και στον νότο του δυτικού κόσμου περίπου από την τελευταία εικοσιπενταετία του 20ού αιώνα, στις μέρες μας έχει προσλάβει ποικίλες μορφές, οι οποίες κυμαίνονται από την αναβίωση, – σε ορισμένες περιπτώσεις – των παλαιών θρησκειών (ιουδαϊσμός, χριστιανισμός, ισλαμισμός, ινδουισμός κ.ά.) έως την εξάπλωση διαφόρων ανορθολογικών ανατολίτικων (ασιατικών) ρευμάτων, μυστικισμός, πνευματισμός, αστρολογία, εσωτερισμός, θεοσοφισμός. Η δυτικών (Ευρωπαϊκών/ΗΠΑ κλπ), νεοπαγανισμός, βαθιά οικολογία «Νέα Εποχή», πρωτογονισμός, ανθρωποσοφία, παλιές μυστικιστικές ναζιστικές δοξασίες περί Θούλης, Ρούνους και υπέρ βόρειας άριας φυλής. Αναπαλαιωμένες θεωρίες φυλετισμούς και ευγονικής, νεοσταλινισμός και οπαδοί των ολοκληρωτικών (θρησκευτικών ή κοσμικών) καθεστώτων, θεωρίες συνωμοσίας (συνωμοσιολογία) που δυστυχώς δεν έχουν μόνο ακροδεξιά προέλευση.
Ο ίλιγγος και η ζαλάδα που επέφερε η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση, η χρεοκοπία του μαρξισμού – λενινισμού ως εναλλακτική πρόταση στον καπιταλισμό, η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και του ανατολικού μπλοκ, η μετατροπή της σοσιαλδημοκρατίας σε σοσιαλνεοφιλελεύθερη σκηνή. Μαζί με την κινέζικη εκδοχή του αυταρχικού απολυταρχικού σοσιαλκαπιταλισμού έχουν μετατοπίσει την συζήτηση από το κοινωνικό – ταξικό στο ταυτοτικό – εθνικό. [8]
Αυτά βέβαια δεν συμβαίνουν τώρα αλλά εδώ και κάποιες δεκαετίες, αυτό που συμβαίνει στις μέρες μας ειναι ότι η εθνικιστική και ρατσιστική ρητορική πυροδοτείται από την επέλαση του νεοφιλελευθερισμού, την ισλαμοφοβία, την ξενοφοβία, την προσφυγική κρίση και τώρα από την κλιματική κρίση. Αυτή η πυροδότηση ενισχύεται ιδεολογικά είτε μέσα από αντεστραμμένες αφηγήσεις ιστορικού αναθεωρητισμού, είτε μέσα από ανθρωπολογικές – κοινωνιολογικές διατυπώσεις τύπου χαμένων ή νέων εθνικών ταυτοτήτων, είτε οικοφασιστικών αντιλήψεων βιολογισμού κοινωνικού δαρβινισμού.
7. Τα κακώς κείμενα της καθημερινής ζωής στην Ελλάδα
Ο Νόαμ Τσόμσκι αναφέρει: «… Η πρώτη προϋπόθεση για την κοινωνική ειρήνη και απάθεια είναι οι φτωχοί να έχουν την αντίληψη της αδυναμίας τους…». Στο σημερινό νεοφιλελεύθερο καθεστώς ή νέος ολοκληρωτισμός της αγοράς, αυτή την αντίληψη της αδυναμίας την καλλιεργούν και την προωθούν τα Μ.Μ.Ε (έντυπα,ηλεκτρονικά, διαδικτυακά) στυλοβάτες του συστήματος, σε αγαστή συνεργασία με τους σπόνσορες τους – ολιγάρχες χρηματοδότες – και τις κυβερνήσεις. (Δες και Οn modern servitude – Σε σύγχρονη δουλεία – ντοκιμαντέρ).
Αυτό το κεφάλαιο δεν είναι ανάλυση αλλά συμπυκνωμένη περιγραφή της κοινωνικής καθημερινότητας, των κακώς κείμενων γι’αυτό είμαι «αναγκασμένος» να χρησιμοποιώ πολλές πολιτικές ορολογίες. Αν δεν λαμβάνουμε υπόψη τα κακώς κείμενα της καθημερινής ζωής και τα προσπερνάμε είναι σαν να ζούμε στον κόσμο μας ή να στρουθοκαμηλίζουμε. Αυτά τα κακώς κείμενα, αυτές οι νοοτροπίες και συμπεριφορές – εκτός των άλλων – έχουν και επιπτώσεις στο περιβάλλων, τη φύση και δεν είναι αποκομμένες από τις κυρίαρχες αξίες, τις περισσότερες φορές είναι αντανάκλαση τους. Οι νεοέλληνες – νεοελληνίδες βρίσκονται σε διαρκή πόλεμο εδώ και δεκαετίες με το περιβάλλον και τη φύση, όπως βρίσκονται σε πόλεμο με την αισθητική και τη πολεοδομία – ρυμοτομία των πόλεων και οικισμών.
Ίσως κάποιες από τις περιγραφείσες καταστάσεις να φαίνονται τραβηγμένες, ίσως σε πολλά σημεία να γενικεύω, όμως έτσι τις βιώνω και τις αντιλαμβάνομαι, έτσι τις περιγράφω εν έτει 2021 στη Ελλάδα. Χωρίς διάθεση ελιτισμού γιατί τον συχαίνομαι, όπως συχαίνομαι και τον λαϊκισμό. Πολλοί (ιδιαίτερα αριστεροί εθνικιστές ινστρούχτορες ) θα πουν ότι το κείμενο αυτό ειναι χοντροειδές – γκροτέσκο μαθημένοι να γλύφουν το πόπολο με έναν εθνικιστικό τρόπο, αδυνατούν να δουν πόσο τραγικά γκροτέσκα ειναι η κοινωνική πραγματικότητα σήμερα και στα όρια ενός ιδιότυπου φασισμού με κοινοβουλευτικό μανδύα.
Κάθε λαός έχει προτερήματα και ελαττώματα, όμως ζώντας στον «αστερισμό» της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και του καπιταλιστικού εμπορικού ολοκληρωτισμού των αγορών καταστρέφονται αυτά τα προτερήματα. Το σύστημα αυτό ειναι ο διαλυτής και καταστροφέας των προτερημάτων. «Ορίστε το πραγματικό πρόσωπο του σύγχρονου ολοκληρωτισμού που λέγεται «φιλελεύθερη δημοκρατία», αλλά που τώρα πρέπει να αποκαλούμε με το αληθινό του όνομα: το ολοκληρωτικό εμπορικό σύστημα. Ο άνθρωπος, η κοινωνία και το σύνολο του πλανήτη βρίσκονται στην υπηρεσία αυτής της ιδεολογίας. Το ολοκληρωτικό εμπορικό σύστημα πραγματοποίησε αυτό που κανένα άλλος ολοκληρωτισμός δεν κατάφερε πριν από αυτόν: την ενοποίηση του κόσμου κατ’ εικόνα του. » Ζαν Φρανσουά Μπριέντ.
Ένα μεγάλο μέρος της Ελληνικής κοινωνίας (ο λαός ) βρίσκεται στην παρακάτω κατάσταση:
Θεομηνίες, πυρκαγιές, λιτανείες, ήταν θέλημα θεού … δόξα ο θεός που σώθηκα… που σώθηκε το σπιτάκι μου…, η φύση μας εκδικείται…, λαθρομετανάστες και Τούρκοι πράκτορες βάζουν τις φωτιές…, δουλείες υπάρχου οι τεμπέληδες δεν δουλεύουν… Η φασίζων συνωμοσιολογία, η ξενοφοβία, ο ρατσισμός, ο μισανθρωπισμός και η μισαλλοδοξία στο φόρτε του, έτοιμες για πογκρόμ μεταναστών.
Μία κοινωνία που παπαγαλίζει άκριτα τη συστημική προπαγάνδα ιδιαίτερα των εκάστοτε δεξιών κυβερνήσεων. Έτσι παλιά βάζανε τις φωτιές οι κομμουνιστές, το 2007 τις βάζανε αναρχικοί ή Τούρκοι πράκτορες, τώρα οι «λαθρο» μετανάστες. Αρκετοί από αυτούς πιστεύουν ότι η κλιματική κρίση και ενδεχόμενη κατάρρευση είναι ψέμα – συνωμοσία. (Δείτε Κλιματική Αλλαγή. Γιατί οι Θεωρίες Συνωμοσίας Είναι Επικίνδυνες )
Η μοιρολατρία, ο ατομικισμός, ο αμοραλισμός και ο «πόλεμος όλων εναντίων όλων» μέσω του ανταγωνισμού και του κοινωνικού αυτοματισμού στο αποκορύφωμα. Μια κοινωνία σε ένα σύστημα που προωθεί «τη ρουφιανιά, το γλύψιμο και την υποταγή». Μια κοινωνία στην μεγάλη της πλειοψηφία συντηρητική, πατριαρχική, οικογενειοκρατική, προγονόπληκτη, παραδοσιόπληκτη, παραδόπιστη, εθνικιστική, ρατσιστική, σεξιστική, παιδοβιαστική, μισαλλόδοξη, στα όρια της θρησκοληψίας. Μια χώρα ημι- θεοκρατικό κράτος – νεκροταφείο που ζει με τους πεθαμένους (προγόνους), σε μια κοινωνία γενικευμένου μικροαστισμού και λούμπεν νεοφιλελεύθερου αχταρμά. Καλώς ήρθατε στην χώρα της λαϊκής δεξιάς.
Μια χώρα της γεροντοκρατίας και των σογιών (φατριών) που δεν δίνει χώρο στα νιάτα. Μια χώρα γερασμένη βιολογικά και πνευματικά που δεν αλλάζει και συνεχίζει να δημιουργεί χαμένες γενιές. Συνεχίζει να διώχνει («τρώει») τα καλύτερα παιδιά της που την εγκαταλείπουν ξανά ως οικονομικοί μετανάστες εξωτερικού (ειδικά οι νέοι επιστήμονες) λόγω ανεργίας, χαμηλών αμοιβών, ελαστικοποίηση της εργασίας, κατάργηση των εργασιακών δικαιωμάτων και έλλειψη ευκαιριών λόγο παρηκμασμένης οικονομίας. Σε αυτή τη χώρα του μεταπρατικού καπιταλισμού και της μηδενικής καινοτομίας δεν παράγονται ποιοτικά προϊόντα βιομηχανικά, αγροτικά ή υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Εγκαταλείπουν και τις επαρχίες ως εσωτερικοί μετανάστες (αστυφιλία) ή ως οικοπρόσφυγες λόγω ότι τα χωριά τους και οι περιοχές τους καταστρέφονται από πυρκαγιές (λχ Β. Εύβοια) η άλλες φυσικές καταστροφές και δεν έχουν μέλλον σε αυτές.
Με ένα κράτος σε διαρκή φαλιμέντο και μια κυβέρνηση που πετσοκόβει ιδιαίτερα της μικρές συντάξεις, τους μισθούς, τα εργατικά δικαιώματα και παροχές. Μετατρέποντας ένα μεγάλο κομμάτι πληθυσμού μέσω ψευτοεπιδομάτων, (τον λένε και κοινωνικό μισθό) στην ουσία φιλοδωρήματα και ελεημοσύνη σε επιδοματίες – επαίτες που κινδυνεύουν ανα πάσα στιγμή να χάσουν ένα από τα βασικά στοιχεία της ελευθερίας, την αξιοπρέπεια τους.
Μία κοινωνία αυτοενοχοποιημένη από την καταπάτηση δημοσίων εκτάσεων από μικρούς και μεγάλους ιδιώτες καταπατητές και αυθαίρετων κτισμάτων σε δάση, παραλίες, μπαζωμένες ρεματιές και όχθες ποταμών που μετά οι πολιτικοί θα νομιμοποιήσουν. Φυσικά το παράδειγμα το δίνει πρώτο το κράτος και οι τοπικές και περιφερειακές αυτοδιοικήσεις, αφού με σχεδιασμούς και εντολές διαφόρων κυβερνήσεων έχει/έχουν μπαζώσει ρέματα και έγιναν δρόμοι, έχουν εκτρέψει κοίτες ποταμών και ρεμάτων, έχουν αλλάξει τις εκβολές ποταμών προς τη θάλασσα για να φτιαχτούν λιμάνια, μαρίνες.
Σε πολλές περιπτώσεις χτίστηκαν ακόμη και ξενοδοχεία, δημιουργήθηκαν δημοτικές αναπλάσεις, παρκινγκ κλπ. Καταπατήθηκαν υγρότοποι και αποψιλώθηκαν παρόχθια δάση για να αυξήσουν τις καλλιεργούμενες εκτάσεις. Στένεψαν και τσιμένταραν κοίτες, και γενικά έχει αλλοιωθεί το δέλτα πολλών ρεμάτων και ποταμών σε όλη την χώρα, με φυσικό επακόλουθο κάποια στιγμή αυτές οι περιοχές να αντιμετωπίσουν καταστροφές από ορμητικά νερά και πλημμυρικά φαινόμενα.
Μια κοινωνία που πολλά μέλη της αφανίζουν ζώα με φόλες, ενώ η ανεξέλεγκτη θήρευση (λαθραία και νόμιμη) μαζί με την υπερχρήση φυτοφαρμάκων στις καλλιέργειες έχουν σημαντική επίπτωση και μείωση της ορνιθοπανίδας και των ωφέλιμων εντόμων στη χώρα. Όταν καταστρέφονται τα ενδιαιτήματα των άγριων ζώων από ξεχερσώσεις, καταπατήσεις και πυρκαγιές, αναγκάζονται τα ζώα να έρθουν κοντά σε κατοικημένες περιοχές για να βρουν τροφή, λένε: οι οικολόγοι αμολάνε τα άγρια ζώα.
Ενοχοποιώντας για τις πυρκαγιές ακόμα και τη μεσογειακή χλωρίδα, τα πεύκα και ιδιαίτερα τη χαλέπιο πεύκη. Πετάνε σκουπίδια, μπάζα, λύματα, απόβλητα και άχρηστες συσκευές σε εθνικά Πάρκα – περιοχές natura, στα δάση, τις ρεματιές, και παραλίες σε ανεξέλεγκτες χωματερές που πολλές φορές οι Δήμοι είτε έχουν δημιουργήσει, είτε κάνουν ότι δεν βλέπουν όταν τις δημιουργούν δημότες τους. Από αυτές τις χωματερές έχουν ξεσπάσει αρκετές φορές πυρκαγιές. Ενώ χτίζουν αυθαίρετα σε καταπατημένες δασικές εκτάσεις για να απολαύσουν το πράσινο, τη δροσιά, την ησυχία, το οξυγόνο!! και τη θέα αν είναι κοντά σε παραθαλάσσιες περιοχές η ψηλά στο βουνό.
Φυτεύοντας φοίνικες, τούγιες και γκαζόν στις αυλές των σπιτιών τους, αλλοιώνοντας το τοπίο και το περιβάλλον. Σε αυτούς τους οικισμούς (αναφέρομε περισσότερο σε περιαστικούς οικισμούς και όχι σε χωριά) μπορείς να δεις τη νεοπλουτέ βίλα με την οικοπεδάρα και την πισίνα της και παραδίπλα τη καλύβα του καραγκιόζη με το οικοπεδάκι της, με δρόμους που οδηγούν στο πουθενά ή ειναι τόσο στενοί που δεν χωρά ένα μεγάλο όχημα της πυροσβεστικής. Όμως όταν καίγονται όλοι μαζί κλαίνε για τους «κόπους μιας ζωής» και τα «όνειρα που πήγαν χαμένα», γιατί αυτά είναι τα όνειρα στην «κοινωνία» του λεγόμενου και λαϊκού καπιταλισμού.
Μια κοινωνία μη κοινωνία. Από τη μια κατακερματισμένη κατά το νεοφιλελεύθερο Θατσερικό πρότυπο σε άτομα και οικογένειες και από την άλλη διαλυμένη από την μοντέρνα εκδοχή του ολοκληρωτικού εμπορικού καπιταλισμού που μετατρέπει τους ανθρώπους σε πληθυσμιακές στοίβες και νούμερα στατιστικών. Μια κοινωνία με μέλη παθητικές ατομικότητες οπαδών, ψηφοφόρων, καταναλωτών, τηλεθεατών, ιντερνετάκιδων (social media), θεατών της ζωής των άλλων (lifestyle) και παρτάκηδων. Πλήρως αποξενωμένων από τη φύση και τις κοινωνικές διεργασίες που από την πολλή συστημική παραπληροφόρηση – προπαγάνδα και πλύση εγκεφάλου, έχουν καταντήσει ζόμπι και από μιθριδατισμό δέχονται πλέον τα πάντα.
Ο ολοκληρωτικός εμπορικός καπιταλισμός και η νεοφιλελεύθερη εκδοχή του στην Ελλάδα (και αλλού) έχει εκσυγχρονίσει, διογκώσει και διαχύσει στην καθημερινή ζωή έναν παλιότερο «ανθρωπολογικό τύπο», αυτόν του σταρχιδιστή. Αυτόν τον σταρχιδισμό (κάτι παραπάνω από τον ωχαδερφισμό ή ζεμανφουτισμό ) αντιμετωπίζω όταν συζητάω με άτομα πάνω – κάτω της ηλικίας μου (50/60 χρόνων) λέγοντας τους για την κλιματική κατάρρευση του πλανήτη και τις δυσμενείς καταστάσεις που θα αντιμετωπίσουν τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας σε περίπου 30 χρόνια αν δεν απαιτήσουμε να πάρουν μέτρα οι κυβερνήσεις. Και μου απαντούν: «και τι μας νοιάζει αφού τότε εμείς θα έχουμε πεθάνει». (ΟΗΕ: Τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα θα ζήσουν την οικολογική καταστροφή πριν γίνουν 30 ετών ). Αυτός είναι ο «νέος» εκσυγχρονισμένος ανθρωπολογικός τύπος, το «νέο» υποκείμενο που σε αντίθεση με τους παππούδες/γιαγιάδες και πατεράδες/μανάδες μας που πάλευαν (σωστά ή λαθεμένα) για ένα καλύτερο αύριο, να ζήσουν τα παιδιά τους σε έναν καλύτερο κόσμο από αυτούς.
Αυτό το υποκείμενο δεν αντιδρά, δεν ξεσηκώνεται, μένει απαθές, κοιτάει τη πάρτη του είτε από το φόβο της παραπέρα οικονομικής κατάρρευσης του συστήματος και τη δικιά του. Είτε από φόβο να μην ξεβολευτεί από την επίπλαστη ευδαιμονία, την καταναλωτική υπεραφθονία που του πλασάρει το σύστημα που πολύ εύστοχα λέει σε μια στροφή ενός τραγουδιού του ο Νικόλας Άσιμος από το 1979: «Εκπορνεύεσαι κουρέλι στην μπορντελοκοινωνία, ξεπουλάς και την ψυχή σου για την υπεραφθονία» ή από αυτό που λέει σε μια στροφή ενός τραγουδιού του ο Γιάννης Αγγελάκας: «Η φτώχεια είναι πιο φρόνιμη αν νιώθει ότι φταίει». Είτε παραμένει αδρανές, συνηθισμένο να μεγαλώνει και να ζει σε ένα σύστημα διαμεσολάβησης περιμένοντας κάποιοι άλλοι (ανάθεση) να βγάλουν το φίδι από την τρύπα…
Αυτό το υποκείμενο, του δεν ασχολούμαι «κοιτάω τη πάρτη μου», του «μακριά από το κώλο μου…», του «ας πρόσεχε» όταν συμβαίνει ένα εργατικό «ατύχημα», του «πήγαινε γυρεύοντας» όταν συμβαίνει μια γυναικοκτονία ή δολοφονία ενός λοατκι ατόμου, του «μήπως τα ήθελε;» όταν κακοποιείται ή βιάζεται ακόμα και ανήλικο. Αυτό το υποκείμενο το ξενοφοβικό, το ομοφοβικό, το μισαναπηρικό που εμποδίζει ή δυσκολεύει την κίνηση των ΑμεΑ και γενικά των ανήμπορων ανθρώπων στην πόλη. Της χυδαίας οδικής συμπεριφοράς και επιθετικής οδήγησης οχημάτων, ζώντας μέσα στο θερμοκήπιο της ατομικότητας και του μικρόκοσμου της ιδιώτευσης, νομίζοντας ότι δεν το αγγίζει τίποτα, αποκομμένο από τις κοινωνικές διεργασίες και τη φύση είναι σαν το χρυσόψαρο στο ενυδρείο που νομίζει ότι βρίσκεται στον ωκεανό.
Όλη η δημοσίευση εδώ: «Κοινωνικοπολιτικές νοοτροπίες και συμπεριφορές την εποχή της κλιματικής κρίσης και του νεοφιλελεύθερου ορθολογισμού στην Ελλάδα»
Autonomi Drasi 